van Bergen Kolpa Architecten

Kas en Land

Opdrachtgever: prijsvraag Prix de Rome 2000/01, Stedenbouw & Landschap architectuur, tweede prijs
Project: ontwikkelingsstrategie voor 5000ha tuinbouwgebied in het Westland
Adviseurs duurzaamheid: Peter Koppert, IVAM Amsterdam
Tentoonstelling ontwerp: met Werkplaats Typografie, Arnhem

Kas en land is een ruimtelijke ontwikkelingsstrategie voor de tuinbouw in het Westland, een groot kassengebied ten zuid westen van Den Haag. In deze ontwikkelingsstrategie is de kastuinbouw is niet langer het middelpunt van een marktsysteem, maar maakt onderdeel uit van een brede en duurzame productie ecologie. Economisch gezien is het Westland een van de sterkste gebieden in Nederland dat kan worden gekarakteriseerd als een agrarisch bedrijvenpark dat geen echte bindingen met de bodemkarakteristieken of typische klimaateigenschappen meer heeft. Daarnaast staat de huidige enkellaagse kastuinbouw op gespannen voet met de verstedelijkingsdruk vanuit de omringende gemeenten, de lokale waterproblemen en het energiegebruik op de lange termijn. Met een serie van nieuwe tuinbouw typologieën gaat Kas en Land een directe ruimtelijke en ecologische relatie aan met het omringende landschap, garandeert het een hoogwaardige productie en creëert het nieuwe landelijke woon en recreatiekwaliteiten in het gebied.

De Kas Centrale
De Kas Centrale is een symbiose van kassen en kleinschalige energiecentrale. Het gebouw staat in gebieden waar energiegewassen worden verbouwd. Deze gewassen voorzien de centrale in zijn energiebehoefte. De ecologie van de kascentrale is gebaseerd op energie opwekking in de vorm van elektra. Een deel hiervan kan de gewassen in verschillende stadia van het groeiproces van genoeg licht worden voorzien om een snelle groei te bevorderen. De restwarmte die hierbij ontstaat is voldoende om de kas te verwarmen waardoor een gunstige energie balans ontstaat. De verschillende verbrandingsgassen van de centrale, zoals kooldioxide, worden aangewend ten behoeve van de plantenteelt. Tevens voorziet de kascentrale in zijn eigen waterpurificatie nodig bij een intensieve gewasteelt. Hiervoor worden stikstofoxide en fruit- en groentegas bij elkaar gebracht in de top van het gebouw. Onder invloed van de zoninstraling ontstaat hier ozon waarvan het waterreinigende wordt benut om opgepompt water uit de bergingspolders te purificeren. Grijs restwater vloeit terug in de berging polders waar het natuurlijk wijze wordt gereinigd. Plantenresten worden na de oogst eveneens aangewend voor verbranding in de energiecentrale. De grote opbrengst van de kassen kan efficiënt worden gedistribueerd via de nabij gelegen snelle vrachttreinen in het Europoort gebied gericht op de Europese markt.

De Kwelkwekerij
Veel zoetwater polders in Nederland worden langzaam brak vanwege het opborrelende kwelwater. Deze brakke gronden vormen een bedreiging voor de conventionele land- en tuinbouw. De kwelkwekerij is een nieuwe vorm van tuinbouw op de koude grond die voorziet in de vraag naar nieuwe kwaliteitproducten. Gewassen als lamsoor, zeekraal, zeekool en zeekamille worden op extensieve wijze gekweekt in een zilt landschap.