van Bergen Kolpa Architecten

Food For Thought

Opdrachtgever: Design Academy Eindhoven, Master department, Gijs Bakker and Renny Ramakers (Droog Design)
Project: Onderzoek naar nieuwe voedselconcepten
Planning: onderzoek & ontwerpstudio 2003-2004
Design mentoren: Madje Vollaers (VollaersZwart), Birgitta de Vos and Ted Nooten.
Sprekers: Jan Juffermans (Kleine Aarde), Gerda Cashimier (University of Wageningen), Sussanne Mosmans (Unilever Nederland BV), Henk Oostenbrink (Natudis BV), Jan Konings (Schie 2.0 Rotterdam), Floris Alkemade (Office for Metropolitan Architects OMA)
Excursie Rotterdam, 'Shopping for food'
AH to go, Andijvie natuurvoeding, Ocean Paradise Oriental food, De Groene Passage, Australian Homemade Chocolate & Ice Bar, Restaurant de Unie Culture & food.

Voedsel is voor iedereen zowel een dagelijkse behoefte alswel een van onze grootste geneugten. Boodschappen doen, koken, ontbijten, lunchen en dineren zijn de belangrijkste sociale momenten van de dag. Maar ondanks de overvloed aan producten en een breed scala aan gerechten is er met ons voedsel iets loos.

De voedselproductie is in de afgelopen deccenia een mondiale aangelegenheid geworden. Bijna elk westers land heeft een intensieve voedselindustrie. Zeven van de toptien aan Nederlandse exportproducten hebben (in) direct te maken met voedsel.1* Van de totale binnenlandse voedselproductie zou men, als het niet wordt geexporteerd, vier keer kunnen eten.2*

Tomaten, kaas, varkens en kippen reizen de hele wereld af. Op de terugweg komen sinaasappelen uit California en biefstuk uit Argentinie mee. We kunnen hoegenaamd alles, uit elk land, in elk seizoen van het jaar eten. Deze hedendaagse eetgewoonten consumeren grote hoeveelheden aan natuurlijke grondstoffen en energie voor productie, transport en verpakking. Tevens staat ons voedsel door de intensieve productiemethoden en het veelvuldig transport tussen verwerking en consumptie bloot aan vele vormen van besmettingen. Met enige regelmaat zijn de afgelopen tien jaar miljoenen dieren en gehele oogsten vernietigd die een, voor de volksgezondheid, bedreigende ziekte hebben opgelopen.

De consument verlangt echter dat zijn voeding steeds sneller en gemakkelijker wordt. De tijd die we ons in de keuken gunnen voor bereiding van ontbijt, lunch of diner is sinds 1930 geslonken van 2,5 uur tot een huidige 20 minuten en een voorspelde 8 minuten in 2010. De voedseltechnologie speelt in op de vraag naar een korte bereidingstijd van maaltijden door aan de basis van de ingredienten te sleutelen en tot nieuwe snelle gerechten te her-assembleren. Uiteindelijk is zo onze voeding volledig los komen te staan van de oorsprong. Welk kind weet nog waar de visstick vandaan komt?

Heeft de huidige mondiale voedselindustrie de grenzen van het spectrum bereikt? Of kunnen we een tijdperk van nog verdere intensivering ingaan? Leiden gemodificeerde gewassen tot geheel nieuwe voedsel- en gerechttypen? Of heeft de extensief geproduceerde voeding de toekomst? Kunnen we ons dat economisch veroorloven? Kan het goedkoper geproduceerd worden en is daar in dichtbevolkte landen genoeg ruimte voor? Kan de hedendaagse supermarktklant nog leven met een worm in zijn EKO appel? En wie kan er nog soep maken van een knoestige pompoen?

1* (OESO/Porter en TNO beleidsstudies, 1992)
2* (centraal bureau voor statistiek, CBS 2002)
3* (mondiale voetafdruk, de Kleine Aarde, www.voetenbank.nl)