Park Supermarkt

De focus van de ruimtelijke ordening richt zich de laatste decennia terecht op het stedelijk gebied. Het klimaatvraagstuk (pieken in wateraanvoer, droogte, hittestress in steden) heeft de aandacht voor vergroening van steden een impuls gegeven. De toegenomen belangstelling voor voedsel (herkomst en productie, bij voorkeur in nabijheid geproduceerd) versterkt deze impuls. Bezuinigingen bijvoorbeeld op openbaar groen leiden er in enkele steden toe dat openbaar groen verwordt tot een openbare moestuin. Atelier Stad (onderzoek- en ontwerpatelier in oprichting gericht op de stad) onderzoekt de kracht van de stad als motor voor de economie en broedplaats voor vernieuwing en vooruitgang. Economie, Leefomgevingskwaliteit, duurzaamheid en maatschappelijk initiatief zijn aspecten in een brede, integrale verkenning, Vernieuwende ideeën over onze voedselketen maken daar deel van uit.

Park Supermarkt sluit aan bij deze tendensen, die wellicht op termijn kunnen uitgroeien tot een transitie. Ook de aandacht voor de logistieke aspecten van voedsel spelen een belangrijke rol. Een andere mogelijke koppeling is met het thema krimp. In Duitsland bijvoorbeeld worden binnenstedelijke locaties soms omgevormd tot volkstuintjes. De stad als productielandschap is echter nog een heel ander perspectief. Daarbij komen ook vragen rondom leefomgevings- en milieukwaliteit aan de orde net als transport. Interessant vanwege de combinatie van duurzaam energie- en landgebruik in combinatie met voedselvoorziening, recreatie en leefomgevingskwaliteit dichtbij de stad. Meervoudig ruimte- en hergebruik.

Het kabinet vertrouwt erop dat de verantwoordelijkheden voor ruimtelijke ontwikkelingen en de aandacht voor innovaties bij gemeenten, provincies, bedrijven en burgers goed zijn belegd. Suggesties van de rijksoverheid zijn hier dus niet op hun plaats, wel een oproep om serieus te kijken naar locaties waar,met respect voor en juist vanuit de kansen van de specifieke locaties, de huidige functies en ruimtelijke indeling, dit soort ontwikkelingen kans van slagen hebben. Op verschillende schalen:

1. -Opwaardering bufferzones en groene hart tot echte multifunctionele, toegankelijke metropolitane parken.
   
2. -Vrijgekomen en (tijdelijk) braakliggende binnenstedelijke gebieden.
   
3. -Stadsparken/ restgroen.
   
4. -Overcapaciteit kantoorvloeren (wellicht meer hightech vormen van stadslandbouw/ stadsvisbouw).
   
5. -Gevels, daken.
6. -Versterken van het watersysteem (zoet en zout) icm opgave van vis en zeeteelt?

Dit soort innovatieve ontwikkelingen hebben vaak een specifiek eigen momentum nodig. De gevolgen van de recessie (leegstand, vertraging in ontwikkelingen) kunnen wel eens de setting blijken te zijn die nodig is om Park Supermarkt van de grond te tillen. Een goede pp samenwerking is nodig, beschikbare grond, kwaliteitvolle inrichting van de ruimte en gebruik, beheer; goede top down- bottom up combi; experimenteren met creatieve beheermethoden, ruimte voor een experimentele ipv. commerciële supermarkt. Het gaat hier dus om een sterke alliantie waarin bedrijven, pioniers, ontwerpers, onderzoekers, boeren en gemeenten en wellicht de provincie samenwerken. Zowel institutioneel als vanuit overtuiging.

Dat is lastig te zeggen, maar een combinatie van functies (bijvoorbeeld met recreatie, leisure) is natuurlijk altijd aantrekkelijk en versterkt ook het (economisch) potentieel van het gebied en het initiatief. Ook dient er aandacht te zijn voor de huidige functie van het gebied Midden-Delfland als bufferzone. Een aandachtspunt lijkt mij de logistiek binnen de Park Supermarkt. Wie op zaterdag wel eens door het Groene Hart fietst, wordt soms wanhopig van al het autoverkeer van mensen die “de boer” op gaan voor het kopen van groenten en fruit, aardappelen en kaas. De ideale park supermarkt vertrekt vanuit de ambitie niet het brede spectrum van een hedendaagse, commerciële supermarkt te herhalen maar de productie aan te passen aan de locatie, het lokale klimaat, hij is slim ingepast in het [nog steeds afleesbare] (ook stedelijke) landschap, en goed bereikbaar en ontsloten vanuit de stad. Park Supermarkt is dus overal anders. Anders ingepast, in verschijning, in bedrijfsvoering (cooperatie, bedrijf, alliantie, individu), anders van schaal en architectuur/ontwerp.

Binnen mijn directie wordt momenteel gewerkt aan het opzetten van een ruimtelijke verkenning naar de relatie tussen ruimte en voedsel. Concepten als Park Supermarkt kunnen daar in worden meegenomen. Ontwerp integraal maken, platform bieden voor brede aandacht, bijvoorbeeld door het organiseren van masterclasses, debatten.